Wersja polska poniżej

ENG

The story of cataplana

Ada Wanders/Włóczykijada. The history of cataplana

Come back with me to the VI century. Algarve run by the Moors, mostly Muslims and Berbers from North Africa.
The big colourful houses have high cupolas and arched windows, in the parks and gardens, you can stroll through the high towers with spiral staircases.
Women in black veils (they still wear them in places like Sao Bras de Alportel), covering them from the sun, walk fast through the streets filled with men, wearing loose, coloured clothes.
Colourful markets are filled with strong scents of spices and pushy shouting vendors that want to sell you everything that takes your attention.

Ada Wanders/Włóczykijada. Cataplana - when travel meets food

Now, somewhere in the crowd, there's an alchemist, foolishly looking for happiness in the metals, desperately trying to change them into gold.
And by chance, he's either using or creating a vessel.
Or maybe he's desperate because his trials are futile, he sits on the shore and stares at the clamps, looking for the inspiration.
Or, maybe he's been using a clay tagine in Morocco, and now he's experimenting with different shapes and materials.

Materials, that a few centuries later, will be different again. The copper will be pushed by stainless steel.

Ada Wanders/Włóczykijada. The history of cataplana.

Why am I telling you the story of cataplana?

Because while rummaging through the cupboard in the Airbnb in Quarteira, we've found a dish with an alien look, a hinge and two sidelocks. A quick search on the Internet told us that it was a cataplana.
I was fascinated.

Why is cataplana so amazing?

Ada Wanders/Włóczykijada. Making the cataplana

I fell in love with cataplana straight away: I loved the colour, the shape and the possibilities it offered.
It's not just a pot or pan. It's a sort of a primitive pressure cooker.
Cooking in cataplana doesn't require much fat and adding only a bit of water while cooking results in a moist, tender and juicy dish, with no flavour lost.

Cataplana - a vessel and a food

But cataplana is a dish in both its meanings - it's a vessel and a meal. The most popular kind of cataplana comes with clams and prawns, but you can make it with meat, sausage or vegetables. It's only up to your imagination. The sky is the limit.
You can use a wok or a shallow pan with a cover instead and have great results as well, but I highly recommend getting one. I know that when I settle somewhere, I will get this dish for my kitchen.

Below, you can find the printable recipe for cataplana with prawns and clams.

Ada Wanders/Włóczykijada. Cataplana Recipe.

Where can you buy cataplana?

You can buy cataplana in every shop with kitchen utensils in Algarve; we've seen it in Quarteira, Lagos and Portimao with prices starting from 19 euro. You can also search for it on the net but the price is getting much higher, so I think the trip is worth the effort.

I totally would go to a different country to get a cataplana. Would you?

Ada Wanders/Włóczykijada. Cataplana on the burner.

PL

Cataplana - historia Arabsko-Portugalska

Ada Wanders/Włóczykijada. Travel meets food.

Wróćmy do VI wieku naszej ery. Algarve jest pod panowaniem Maurów, czyli Arabów i Berberów z Północnej Afryki.
Kolorowe budynki z łukowatymi oknami są zwieńczone kopułami ze szpicem. W parkach i ogrodach możesz przejść się na wieże i do studni ze spiralnymi klatkami schodowymi. Mężczyźni noszą luźne, kolorowe szaty, kobiety są pokryte czernią od stóp do czubka głowy (taki strój nadal można zobaczyć w wiejskich rejonach Algarve).
Na zatłoczonych targach przepychają się ludzie, czuć zapach przypraw i słychać głośnych sprzedawców, którzy starają się ci wcisnąć wszystko, na co popatrzysz.
Gdzieś na uboczu tego tłumu, w warsztacie, alchemik poci się w beznadziejnym wysiłku, by otrzymać złoto z innych metali.
Być może idzie nad morze i tam wpatruje się w małże, które dostarczają mu inspiracji i zamiast złota, tworzy cataplanę.
A może używał wcześniej marokańskiego tażina i eksperymentuje z innymi materiałami, żeby otrzymać podobny efekt.

Ada Wanders/Włóczykijada. Opened cataplana.

W każdym razie tworzy to niezwykłe naczynie, które kilka wieków później udoskonalą ludwisarze, nadając mu kształt piłki futbolowej albo statku kosmicznego.

A jeszcze kilka wieków później, miedź zostanie wyparta przez stal nierdzewną, łatwiejszą w czyszczeniu.

Czemu opowiadam Ci tę pełną domysłów historię o cataplanie?

Ada Wanders/Włóczykijada. Cataplana on the oven

Dlatego że natknęliśmy się na nią, gdy przeszukiwaliśmy szafki naszego AirBnb w Quarteirze. Wyglądała nietuzinkowo, ze swoim miedzianym, błyszczącym kolorem, dwoma zamkami i "zawiasem". Poszukaliśmy w necie i odkryliśmy, z czym to się je.

Z czym się je cataplanę?

Bo cataplana to nie tylko naczynie, ale też potrawa, najpopularniejsza z krewetkami i małżami. Smak spodobał mi się tak bardzo, że później robiłam ją jeszcze kilka razy.
Cataplana jest rodzajem prymitywnego szybkowaru. Do gotowania w niej nie trzeba dużo tłuszczu i wystarczy kilka łyżek wody, smak i aromat potrawy jest nienaruszony, tak samo jak jej wartość odżywcza. Do tego krewetki są delikatne i chrupiące. Palce lizać.

Ada Wanders/Włóczykijada. Clams cataplana in black and white.

Gdybyśmy zostali w Algarve dłużej, to moja fascynacja pewnie przerodziłaby się w obsesję.

Poniżej macie przepis na cataplanę, do którego możecie użyć płytkiej patelni lub woka z pokrywką. A przepis możecie wydrukować, włożyć w koszulkę i mieć pod ręką, gdy najdzie Was ochota na owoce morza.

Ada Wanders/Włóczykijada. Polski przepis na cataplanę

Gdzie można kupić cataplanę?

Cataplanę można kupić praktycznie w każdym sklepie w Algarve, małe naczynia można dostać za 19 euro. Można też poszukać w Internecie, ale stawki są dużo wyższe. Jak na mój gust lepiej wybrać się do Portugalii i kupić na miejscu. Powiedzcie, wybralibyście się? Bo ja wiem, że gdy będę urządzać mieszkanie, to przywiozę sobie cataplanę z Portugalii. Lubię takie pamiątki. ;)

Ada Wanders/Włóczykijada. Clams in the pan